Sách Giải Bài Tập và SGK

1. Kiến thức - Hiểu được nội dung của luật, mối quan hệ của luật đối với mọi thành viên

1. Kiến thức

- Hiểu được nội dung của luật, mối quan hệ của luật đối với mọi thành viên trong xã hội. Nắm được nội dung của luật đối với đời sóng của con người.

- Hiểu được đặc điểm loại văn bản điều trần.

2. Kĩ năng

- Đọc – hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.

3. Thái độ

- Giáo dục ý thức học tập theo đúng qui định và sống theo đúng luật pháp.

1. Giáo viên

SGK, SGV, thiết kế dạy học, tài liệu tham khảo…

2. Học sinh

Vở soạn, sgk, vở ghi.

Nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, thảo luận nhóm, thưc hành, đọc diễn cảm... GV phối hợp các phương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy

1. Ổn định tổ chức lớp

Sĩ số : ……………………..

2. Kiểm tra bài cũ

- Nêu những lí lẽ mà vua Quang Trung dùng để thuyết phục nho sĩ Bắc Hà ra phục vụ đất nước?

- Nhận xét về tầm nhìn của vua Quang Trung đối với công cuộc xây dựng đất nước?

3. Bài mới

Hoạt động 1

Nguyễn Trường Tộ là một người có tài, thông thạo cả Hán học và Tây học. Ông cũng là người có tầm nhìn xa trông rộng, có chủ trương canh tân đất nước thông qua luật pháp. Điều này đã thể hiện rất rõ qua bài “Xin lập khoa luật” .

4. Củng cố

Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt

Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức mới

Học sinh đọc tiểu dẫn SGK.

I. Tìm hiểu chung

- Phần tiểu dẫn SGK trình bày những nội dung chính nào?

Trình bày vài nét về tác giả Nguyễn Trường Tộ ?

1. Tác giả

Nguyễn Trường Tộ (1830-1871)

Quê : Bùi Chu – Hưng Trung – Hưng Nguyên – Nghệ An.

Là người thông thạo cả Hán học và Tây học → có tri thức rộng rãi, tầm nhìn xa trông rộng.

Trình bày xuất xứ và mục đích của bài ‘‘xin lập khoa luật’’ ?

2. Giới thiệu "Xin lập khoa luật"

Trích từ bản điều trần số 27 : ‘‘Tế cấp bát điều’’ bàn về sự cần thiết của luật pháp đối với xã hội nhằm mục đích thuyết phục triều đình cho mở khoa luật.

- Theo em văn bản được chia làm mấy phần? Nội dung từng phần?

3. Thể loại và bố cục

- Điều trần: Thể văn nghị luật chính trị - xã hội, trình bày vấn đề theo từng điều, từng mục.

- Bố cục: 3 phần.

+ Phần 1: Vai trò và tác dụng của luật pháp đối với xã hội.

+ Phần 2: Mối quan hệ giữa luật pháp với đạo Nho, văn chương nghệ thuật.

+ Phần 3: Mối quan hệ giữa luật pháp với đạo đức.

Hướng dẫn HS đọc văn bản.

Thảo luận nhóm.

GV định hướng nội dung nghệ thuật qua hệ thống câu hỏi

II. Đọc – hiểu văn bản

Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm những lĩnh vực nào? Ông đã giới thiệu việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây ra sao?

1. Nội dung

- Luật bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau: Kỉ cương, uy quyền, chính lệnh, tam cương ngũ thường...

- Việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây rất công bằng, nghiêm minh. Không có ai (kể cả vua chúa) được đứng ngoài, đứng trên luật pháp. Nhà nước xã hội vận hành và phát triển bằng luật pháp. mọi sự thưởng phạt đều dựa trên luật pháp. Đó là những nhà nước pháp quyền.

Luật có vai trò như thế nào đối với đời sống con người ? Em có nhận xét như thế nào về cách lập luận của tác giả ?

a. Vai trò của luật đối với đời sống con người

- Luật có tác dụng cai trị xã hội, duy trì sự tồn tại của đất nước.

Quan dùng luật để cai trị nhân dân, dân theo luật mà giữ gìn. Bất cứ hình phạt nào cũng không vượt khỏi luật. Luật phải đề cao tính dân chủ, gắng với đời sống con người.

Tác giả quan niệm như thế nào về mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp?

- Luật còn là đạo đức, đạo làm người « trái luật là có tội, giữ đúng luật là dạo đức » và có « có đạo đức nào lớn hơn chí công vô tư »

( Quan hệ giữa đạo đức và luật pháp là ở chỗ thống nhất giưã đúng luật và đạo đức. Công bằng, luật pháp là đạo đức. Đạo đức lớn nhất là chí công vô tư. Trái luật cũng đồng nghĩa với trái đạo đức).

→ Cách lập luận chặt chẽ, sử dụng phương pháp liên tưởng đối chiếu mở rộng tầm nhìn.

Theo Nguyễn Tường Tộ, Nho học truyền thống có tôn trọng pháp luật không?

b. Điểm hạn chế của Nho học

- Đạo Nho là một thứ luật phong kiến nội dung : không gì lớn bằng trung hiếu, không gì cần thiết bằng lễ nghĩa.

- Theo tác giả Nho học không có truyền thống tôn trọng luật pháp vì chỉ nói suông trên giấy, làm tốt chẳng ai khen, làm dở chẳng ai chê. Đến Khổng Tử cũng công nhận điều này.

2. Nghệ thuật

Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng xác thực, lời lẽ mêm dẻo, có sức thuyết phục.

3. Ý nghĩa văn bản

Bản điều trần thể hiện tư tưởng cấp tiến của Nguyễn Trường Tộ đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

Hoạt động 3: Hoạt động thực hành Luyện tập

- Tìm hiểu và nhận xét về tình hình thực hiện luật pháp ở nước ta hiện nay trên một lĩnh vực mà em biết? ( An toàn giao thông; Vệ sinh môi trường…).

HS trao đổi cặp và cho biết suy nghĩ của mình.

- Hệ thống kiến thức vừa học, nhấn mạnh trong tâm bài học.

5. Dặn dò

- Tự ôn tập theo hướng dẫn. Chuẩn bị bài mới : Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng.