Sách Giải Bài Tập và SGK

Cách nhận biết một số cation trong dung dịch

I. Nguyên tắc nhận biết

   Để nhận biết 1 ion trong dung dịch, người ta thêm vào dung dịch 1 thuốc thử tạo với ion đó 1 sản phẩm đặc trưng như: chất kết tủa, hợp chất có màu, chất khí, sủi bọt, ……

II. Nhận biết các cation kim loại kiềm và NH4+

1. Nhận biết cation Na+


   Đốt muối natri rắn hoặc các dung dịch muối bằng ngọn lửa không màu thì ngọn lửa nhuốm màu vàng tươi.

2. Nhận biết cation K+

   Đốt muối kali rắn hoặc các dung dịch muối kali, ta được ngọn lửa màu tím.

3. Nhận biết ion NH4+


III. Nhận biết cation Ca2+, Ba2+

1. Nhận biết cation Ba2+

Dùng dung dịch thuốc thử  hoặc


 không tan trong dung dịch COOH loãng, nên trong môi trường axit axetic có thể phân biệt được

 trong dung dịch chứa .

2. Nhận biết cation Ca2+

   Trong môi trường axit yếu (pH = 4 - 5). Dung dịch chứa ion  tạo kết tủa với ion  khí tan trong dung dịch

COOH loãng.

Chú ý:

Các ion  và  cũng phản ứng tương tự, nên cần tách chúng trước khi nhận biết  nếu trong dung dịch có chúng.

IV. Nhận biết cation Al3+, Cr3+

 - Thêm từ từ dung dịch kiềm vô dung dịch chứa các ion này, đầu tiên tạo các hiđroxit M kết tủa, sau đó kết tủa tan trong thuốc thử dư:

 +  → M

M +  → [M]


   - Để phân biệt  và  dùng thuốc thử nhóm gồm dung dịch kiềm KOH hoặc NaOH dư có mặt chất oxi hóa là

 để oxi hóa [Cr] thành ion cromat có màu vàng:


V. Nhận biết các cation Fe2+, Fe3+, Cu2+, Mg2+

1. Nhận biết cation Fe3+:

 dùng dung dịch thioxianua

, hoặc dung dịch kiềm NaOH, KOH hoặc .


2. Nhận biết cation Fe2+:

 Dùng dung dịch kiềm ( hoặc ) hoặc dùng hỗn hợp dung dịch thuốc tím trong môi trường axit (làm mất màu dung dịch thuốc tím):


3. Nhận biết cation Cu2+:

Dùng dung dịch , đầu tiên tạo kết tủa Cu màu xanh lục sau đó kết tủa tan trong dư tạo thành ion phức màu xanh lam đậm:


4. Nhận biết cation Mg2+:

Dùng dung dịch kiềm KOH hoặc NaOH tạo kết tủa Mg, Mg có thể tan trong dung dịch muối amoni (dung dịch axit yếu):


   Do đó có thể dùng dung dịch Cl để tách Mg ra khỏi hỗn hợp với Fe, Fe và Al.

 có thể nhận biết bằng dung dịch có mặt  loãng:


BẢNG TỔNG HỢP NHẬN BIẾT CATION


CATION TẠO KẾT TỦA VỚI HALOGENUA


CATION TẠO KẾT TỦA CACBONAT, PHOTPHAT, SUNFUA